بيماري كم خوني

ایسکانیوز ـ یکی از بیماریهای که کمتر در مورد آن صحبت می‌شود، بیماری کم‌خونی است، در حالی که آمارهای سازمان بهداشت جهانی نشان می‌دهد که یک چهارم جمعیت دنیا از بیماری کم‌خونی رنج می‌برند. کم شدن خون بدن باعث بیماری کم‌خونی نمیشود بلکه به زبان ساده‌ می‌توان گفت کیفیت خون کاهش پیدا می‌کند. یعنی خون نمی‌تواند وظایف خود را به خوبی انجام دهد.

 در بیمار کم‌خون تعداد دسته‌ای از سلولهای خونی که به گلبولهای قرمز معروف هستند کاهش پیدا کرده است. گلبولهای قرمز‌ از مهمترین سلولهای تشکیل دهنده خون هستند که در خون شناورند. وظیفه آنها حمل و نقل اکسیژن و دی اکسید کربن است.
همه سلولهای بدن به اکسیژن نیاز دارند. اکسیژن با تنفس وارد ششها می‌شود. سپس گلبولهای قرمز اکسیژن را از شش‌ها تحویل می‌گیرند و آنرا به سایر سلولهای بدن می‌رسانند. سلولها اکسیژن را مصرف می کنند و دی اکسید کربن پس می‌دهند. دی اکسید کربن به گلبولهای قرمز شناور در خون می‌چسبد و به شش‌ها برگردانده می‌شود.
در بیماری کم خونی به علت کاهش تعداد گلبولهای قرمز تبادل اکسیژن و دی اسید کربن بین سلولها و خون دچار اختلال می‌شود. کاهش تعداد گلبولهای قرمز می تواند دلایل مختلفی داشته باشد.
گلبولهای قرمز در مغز استخوانها ساخته می شوند. اصلی‌ترین عنصر به کار رفته در ساختمان گلبولهای قرمز، عنصر آهن است. آهن باید از طریق مواد غذایی به بدن برسد. در نتیجه اگر آهن به مقدار کافی موجود نباشد ساخت گلبولهای قرمز با مشکل مواجه می‌شود.
این نوع کم‌خونی، کم‌خونی ناشی از فقر آهن نامیده می شود که مهمترین علت ابتلا به بیماری کم خونی در کشورهای در حال توسعه است. دریافت ناکافی آهن به علت عدم دسترسی به مواد غذایی حاوی آهن‌ ساخت گلبولهای قرمز را کاهش می‌دهد.
مواد غذایی پروتئینی مثل گوشت قرمز، مرغ، ماهی، جگر، تخم‌مرغ، حبوبات مثل عدس و لوبیا و سبزیجاتی مثل اسفناج آهن فراوانی دارند. آهن موجود در پروتئین‌های حیوانی مثل گوشت قرمز بهتر توسط بدن جذب می شوند در حالی که جذب آهن پروتئین‌های گیاهی مانند اسفناج کمتر است.
ویتامین c جذب آهن را افزایش می دهد. مصرف مواد خوراکی حاوی ویتامین c مثل گل کلم، آب پرتقال و فلفل دلمه‌ای همراه مواد غذایی آهن دار به جذب آهن کمک می کند. گاهی به علت مشکلات دستگاه گوارش یا مصرف برخی داروها آهن مواد غذایی خوب جذب نمی‌شود.
میزان نیاز بدن به عنصر آهن بر اساس سن و جنس افراد متفاوت است. افرادی که به خون‌سازی بیشتری نیاز دارند باید آهن بیشتری مصرف کنند. زنان باردار، دختران جوان و کودکان بخصوص کودکان زیر دو سال از جمله این افراد هستند. در نتیجه می‌توان گفت این افراد بیشتر مستعد ابتلا به بیماری کم‌خونی هستند. اما این بیماری در هر سنی ممکن است بروز کند و در هر دو جنس زن و مرد دیده می‌شود.
علائم کم‌خونی ناشی از فقر آهن عبارتند از رنگ پریدگی پوست، خستگی زودرس، سرگیجه، سر درد، سوزن سوزن شدن دست و پا و ریزش شدید مو. مصرف مواد غذایی حاوی آهن و استفاده از مکمل‌های خوراکی مثل قرص و شربت آهن راه درمان این بیماری است. مصرف قرص یا شربت آهن ممکن است با تهوع، اسهال یا یبوست همراه باشد در نتیجه بهتر است قبل از مصرف این مکمل‌های خوراکی با پزشک مشورت کرد.
بی‌توجهی به بیماری کم‌خونی بخصوص در مورد کودکان با عواقب جبران ناپذیری همراه است. کودکان به علت رشد سریع نیاز بیشتری به خون‌سازی دارند و باید به میزان کافی آهن دریافت کنند. فقر آهن و کم‌خونی در کودکان باعث کاهش بهره هوشی و کاهش قدرت یادگیری می‌شود و به رشد مغزی کودکان صدمه می‌زند. این نوع آسیب‌ها را به هیچ وجه نمیتوان با درمان‌های بعدی جبران کرد. داشتن یک رژیم غذایی مناسب بهترین راه پیشگیری است.
آمار بالای این بیماری در کشور ایران غیر از گرانی گوشت مرغ و ماهی به علت مصرف چای دقیقأ بعد از غذاست. چای داغ جذب آهن را تا حد صفر کاهش می‌دهد. گوشت مرغ وماهی را که نمی‌توان ارزان کرد اما می‌توان عادت نوشیدن چای بلافاصله بعد از غذا را ترک کرد.
مؤلف: کاگنج